Fęrsluflokkur: Menntun og skóli

Draugarnir ķ heišarselinu (lokahluti)

Leiš nś nokkur stund og kom žį loksins Gušmundur Gušlaugsson og mį nęrri geta hversu fegin Kristķn varš. Ekkert er um žaš vitaš hvort sveitungar Kristķnar lögšu trśnaš į sögu hennar og sumir sjįlfsagt afgreitt žetta sem illan draum eša ofsjónir.

Žegar ég komst ķ tęri viš frįsögn žessa kom mér fyrst ķ hug stolt yfir aš hafa fundiš žarna alvöru ęttar-drauga. Į mig runnu tvęr grķmur viš aš lesa hversu snautlega žeir hrukku undan žegar pķslin hśn Kristķn vķsaši žeim śt. Hefšu žeir aš ósekju mįtt brjóta eitt hśsgagn eša tvö til aš undirstrika yfirnįttśrlega nęrveru sķna. En žetta er ašeins grķnaktugir žankar.  Hitt vekur meiri athygli mķna aš Gušmundur žessi Gušlaugsson er sagšur hafa veriš ķ nįinni fręndsemi viš Nešranesfešgana. Ekki kemur fram hvers konar fręndsemi žar įtti viš, en hśn sem sé sögš nįin.  Hermundarstašir voru 7-8 kķlómetra frį Helgavatnsseli, sem var noršanmegin inni ķ Žverįrdalnum langt til heiša. Žangaš įttu yfirleitt engir ašrir en ķbśarnir leiš, nema žį fjįrleitarmenn. Reyndar segist svo til aš žaš sé ašeins sem nęst hįlfs annars tķma gangur lausum manni frį Hermundarstöšum aš selinu, en į hinn bóginn var myrkur aš skella į žegar Gušmundur hefur haldiš af staš til Kristķnar.

Ef menn vilja į annaš borš trśa žvķ aš draugar séu til eša einhvers konar andar eša sįlir į flakki, žį sżnist mér nęrtękast aš draga žį įlyktun aš Helgi og Įsmundur hafi ekkert erindi įtt viš Kristķnu śt af fyrir sig. Öllu ešlilegri skżringu vęri aš finna ķ nįinni fręndsemi žeirra viš Gušmund. Žaš veršur reyndar aš taka žaš fram aš ég hef ekki getaš stašfest um hvers konar fręndsemi var aš ręša. En hvaš um žaš, žaš kemur glögglega fram aš Gušmundur var miklum mun seinni į ferš en til stóš og hefur hann ef til vill lent ķ einhverjum erfišleikum ķ myrkrinu į leišinni. Kannski voru fešgarnir fręndur hans einfaldlega aš fylgja honum žannig aš hann kęmist heill į leišarenda. Žaš er mér ekki frįhverft aš tileinka mér žessa śtgįfu, frekar en aš žeir fešgar hafi fyrirvaralaust fariš aš hvekkja einmana kvenpķsl upp į heiši, sem žeir įttu ekkert sökótt viš!

Draugarnir ķ heišarselinu (5. hluti af 6)

Žegar fram į vöku leiš, įn žess aš Gušmundar yrši vart, žótti henni ekki lengur frestandi aš fara ķ fjósiš til žess aš gefa kśnni og mjalta hana. En sem hśn var aš tygjast ķ fjósiš, heyršist henni bęjardyrahuršinni hrundiš upp. Hvarflaši žvķ žį fyrst aš henni, aš lokunni hefši veriš illa rennt ķ kenginn, er Gušmundur gekk višstöšulaust inn og varš henni ķ bili ekki til žess hugsaš, hve öndvert žaš var góšum sišum, aš hann kęmi žannig ķ bęinn eftir sólsetur, įn žess aš guša į glugga.

Žessu nęst heyršist henni gengiš inn göngin nokkuš hvatskeytlega, og ķ nęstu andrį, er boršstofuhurš hrundiš upp. Birtast ķ gęttinni tveir menn, sem hśn žykist žegar kenna, og eigi góšir gestir ķ hķbżlum heišarbśanna. Voru žetta engir ašrir en hinir lįtnu Neša-Nes-fešgar, Helgi og Įsmundur sonur hans. Varš henni ęriš hverft viš žessa sżn, og litla stund mįtti hśn sig hvergi hręra. Var skelfing hennar slķk, aš henni lį viš öngviti andspęnis žessum óbošnu gestum. En brįtt sigraši žó viljastyrkurinn.

Hśn reis upp meš yngsta barn sitt į handleggnum, gekk į móti komumönnum og kastaši į žį oršum. Ekki er ķ minnum, hvaš henni varš į munni, enda hefur hśn kannski ekki munaš žaš glöggt eftir į. En brottu vķsaši hśn žeim heldur ómjśklega og skar ekki utan af. Viš žetta hörfušu gestirnir undan, en Kristķn fylgdi žeim eftir fram göngin og allt aš bęjardyrahuršinni, sem raunar var lokuš eins og hśn vęnti. Hurfu komumenn žar, en konan stóš eftir ķ myrkum göngunum. Setti žį aš henni hręšslu svo megna, aš hśn varš aš beita öllu, sem hśn įtti til, er hśn sneri aftur til bašstofunnar, svo ofboš nęši ekki tökum į henni."


Draugarnir ķ heišarselinu (4. hluti af 6)

            Um žaš bil ķ 20 kķlómetra fjarlęgš ķ sjónlķnu noršaustur frį Nešranesi var į žessum tķma heišarbżliš Helgavatnssel ķ talsveršri einangrun upp į heiši. Žar bjuggu Jón Brandsson og kona hans Kristķn Jónsdóttir. Hśn var nokkru eldri en hann og ekki mikil fyrir mann aš sjį, grönn vexti og gufuleg viš fyrstu sķn, en gekk ótrauš til verka og var seig žegar į reyndi. Žau fluttu ķ seliš 1868, en žar hafši Jón įšur bśiš meš móšur sinni.

Grķpum aftur nišur ķ frįsögnina ķ Tķmanum: "Jón įtti erindi nišur ķ sveitir aš vetrarlagi og bjóst viš aš vera aš heiman um nętur sakir. Var žį ekki fleira fólk ķ selinu en žau hjónin og börnin, og leitaši Jón į nįšir Hermundarstašafólks um lišveizlu eins og oft įšur. Hafši svo talazt til, aš Gušmundur Gušlaugsson (sonur bóndans į Hermundarstöšum - innskot FŽG), aš menn ętla, skryppi frameftir til Kristķnar og yrši hjį henni unz Jón kęmi heim. Benda lķkur til žess, aš žetta hafi veriš veturinn 1876-1877, en žį var Gušmundur seytjįn įra gamall.            

Jón hóf ferš sķna eins og hann hafši rįš fyrir gert, trślega įrla dags, og įtti Gušmundur aš komaupp aš Helgavatnsseli, žegar į daginn liši. Kristķn varš eftir meš sonu sķna žrjį, og mun hinn elzti, Brandur, žį hafa veriš 10 įra, en Pétur, sem yngstur var, žriggja įra, ef rétt er til getiš um įriš. Sinnti hśn verkum aš venju, og leiš svo fram dagurinn allt til rökkurs, aš ekki bólaši į Gušmundi į Hermundarstöšum. Brįtt fęršist nįttmyrkriš yfir heišina. Skaut žį hśsfreyja loku fyrir bęjardyrahurš, žvķ aš hśn mun illa hafa kunnaš einverunni eftir aš kvöldsett var oršiš.

Draugarnir ķ heišarselinu (3. hluti af 6)

Įriš 1967 birtist ķ Sunnudagsblaši Tķmans frįsögnin "Konan ķ heišarselinu", sem byggši m.a. į ofangreindri heimild, sögn Gušjóns Jónssonar frį Hermundarstöšum og Įrbók Feršafélags Ķslands 1953.  Hefst nś bein tilvitnun ķ hluta žeirrar Tķmagreinargreinar, žótt žaš kosti nokkrar endurtekningar:

"... ķ Nešra-Nesi ķ Stafholtstungum hafši lengi bśiš bóndi, er hét Helgi Jónsson, sonur Jóns Jónssonar, sem um skeiš bjó į Hofsstöšum, og Gušrśnar Helgadóttur frį Hafžórsstöšum ķ Noršurįrdal. Hann var einn hinn efnašasti bóndi ķ sveitinni, rįšsettur og gętinn, en nokkuš dulur og myrkur ķ skapi į köflum. Hann var leitarforingi Stafholtstungnamanna į afrétt og réttarstjóri löngum ķ Fiskivatnsrétt, vörpulegur mašur og karlmenni hiš mesta og svo vel ķžróttum bśinn, aš hann var vart talinn eiga sinn jafningja um Borgarfjörš og žótt vķšar vęri leitaš. Var męlt, aš hann hefši stokkiš yfir tķu įlna breiša gröf alvotur, og ķ glķmu stóšst honum enginn snśning.

 

                Helgi ķ Nešra-Nesi įtti mörg börn meš konu sinni, Katrķnu Įsmundsdóttur, og voru žau uppkomin oršin upp śr 1860 (žetta er rangt - innskot FŽG). Hafši hann žį misst konu sķna og hugšist festa rįš sitt aš nżju. Nś geršist žaš voriš 1866, er hann var į ferš sjóleišis af Brįkarpolli inn Borgarfjörš, aš hann fékk ašsvif og féll śtbyršis. Nįšist hann žó, en ašžrengdur mjög, og er mįl manna, aš hann yrši ekki samur eftir žetta. Hann gekk žó aš eiga konuefni sitt ķ lok jślķmįnašar um sumariš og var manna glašastur ķ brśškaupsveizlunni. En ašeins tólf dögum sķšar hvarf hann. Hafši fólk tekiš sér hįdegisblund eins og žį var venja, en sjįlfur gekk Helgi sušur aš Hvķtį, kvašst ętla aš skoša slęgjur og lézt myndi koma brįtt aftur. Žegar fólkiš vaknaši, var Helgi ókominn, og fór žį sonur hans einn, Įsmundur, aš hyggja aš honum. Gekk hann um stund meš Hvķtį, unz hann kom žar, sem Höršuhólar heita. Sį hann žį orf föšur sķns ķ įnni, og var orfhęllinn eša ljįrinn fastur į steini. Žótti sżnt aš Helgi hefši drukknaš žarna, og kom upp sį kvittur, aš hann hefši gengiš ķ įna ķ žunglyndiskasti eša einhvers konar rįšleysu.

                 En ekki er ein bįran stök. Rśmum tveim įrum sķšar, fįm dögum fyrir jólin 1868, drukknaši Įsmundur, sonur Helga, efnismašur talinn og atgervi bśinn, nišur um ķs į Žverį, og lék einnig orš į, aš žaš hefši ekki meš óvilja veriš."

Gagnrżnin hugsun og įbyrgš fjölmišla

 "Gagnrżnin hugsun og įbyrgš fjölmišla" er yfirskrift mįlefnafundar sem haldinn veršur ķ Hįskóla Ķslands į morgun mįnudag ķ hįdeginu, ķ stofu 101 ķ Odda. Žar eins og vķšar fjalla fag- og fręšimenn skólans um samfélagsbreytingarnar sem nś eiga sér staš, svo vitnaš sé ķ orš Hįskólarektors viš brautskrįningu hįtt ķ fjögur hundruš stśdenta ķ gęr.

Mįlefnafundurinn leitast viš aš varpa ljósi į įbyrgš fjölmišla ķ samfélaginu og vęgi gagnrżninnar hugsunar eša greiningar almennt. Ég verš aš višurkenna aš į žennan fund er ég aš benda ekki sķst vegna žess aš ég er einn žriggja fyrirlesara! Ég hygg žó aš fundurinn hefši reynst žokkalega įhugaveršur įn innleggs frį mér (ég verš aušvitaš aš segja sem svo). 

 Staša fjölmišla į Ķslandi er viškvęm žessar stundirnar. Annars vegar blasir viš aš žeir, samkvęmt eigin višurkenningum, brugšust ašhaldshlutverki sķnu ķ ašdraganda fjįrmįlakrķsunnar og bankahrunsins; voru mešvirkir og dönsušu meš ķ kringum gullkįlfinn. Hins vegar blasa viš įhrif krķsunnar į stöšu fjölmišlanna og getu žeirra til aš tuska sig til og standa sig betur - ķ žeim hefur undanfariš mikill nišurskuršur įtt sér staš og margir af mestu reynsluboltum stéttarinnar hafa misst vinnuna.

Į mįlefnafundinum, sem Vilhjįlmur Įrnason mun stżra, flytja erindi žau Gušmundur Heišar Frķmannsson, prófessor viš Hįskólann į Akureyri, sem fjallar um gagnrżna umfjöllun: lżšręši, stašreyndir og skošanir, Sigrśn Davķšsdóttir, fréttaritari Rķkisśtvarpsins ķ London, sem fjallar um fjölmišlaumfjöllunina um Ķsland ķ Englandi: hrifningu, undrun og tortryggni; og loks fę ég (stundakennari viš HĶ) aš komast aš meš erindi sem ég ķ snöggheitum skķrši "Vinnubrögš, sišareglur og frammistaša blaša- og fréttamanna".

Og er ég žessa stundina aš semja erindiš. Gaman vęri aš fį komment frį lesendum bloggsins mķns um hvaš žeim finnst um frammistöšu fjölmišla ķ ašdraganda hrunsins og getu žeirra til aš gera betur ķ nęstu framtķš. Eru fjölmišlar aš standa sig viš gagnrżna greiningu į žjóšafélagsįstandinu og -žróuninni? Geta žeir gert betur?


mbl.is Leišir śt śr vandanum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lįtiš okkar kęra vin taka vištališ

Grein Vals Ingimundarsonar ķ Mogganum ķ dag er holl lesning. Fólk ętti aš eiga hana og geyma. Ekki sķst įhugamenn um fjölmišla og fréttamat, um hvernig utanaškomandi öfl geta og reyna aš stżra vinnubrögšum og įherslum fjölmišla. Ķ žessu tilviki Bandarķsk yfirvöld.

Samkvęmt Vali var Bandarķskum yfirvöldum ķ mun aš fį stušning Ķslands viš innįrįsina ķ Ķrak. Fram kemur aš śtsendarar žeirra hafi nįlgast bęši Styrmi Gunnarsson ritstjóra Morgunblašsins og Boga Įgśstsson fréttastjóra Sjónvarpsins og leitast viš aš fį rétta tegund af umfjöllun. Var bošiš upp į vištal viš Colin Powell sem gulrót góšra samskipta og įhrifa - og jafnvel gengu Kanarnir svo langt aš stinga upp į hvaša undirmenn (blaša- og fréttamenn) Styrmis og Boga ęttu aš taka hin eiginlegu vištöl. Kanarnir voru augljóslega meš sérlega vinveitta blaša- og frétamenn ķ huga. Žvķ mišur kemur ekki fram hverjir žaš voru sem žeir stungu upp į. Gaman vęri aš fį žaš fram, en žaš er samt önnur saga. Og aušvitaš er snefill af möguleika aš Kanarnir hafi ekki veriš aš hugsa svona heldur bara nefna žį sem žeir teldu hina faglegustu og fęrustu til verksins.

Blaša- og fréttamenn verša alltaf aš hafa svona žrżsting į bak viš eyraš (so to speak!). Aš öšru leyti er umfjöllunin fyrst og fremst söguleg - og herinn sem betur fer löngu farinn. Halldór farinn og Davķš "farinn". Og stušningur Ķslands viš Ķraksstrķšiš enginn. Og Kanarnir og heimurinn brįšum loks (Hallelujah!) lausir viš Bush. 


mbl.is Stušningur viš innrįs lį fyrir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Syndir fešranna: Breišavķkursamtökin opna blogg

Breišavķkursamtökin hafa opnaš nżja bloggsķšu: brv.blog.is. Samtökin hafa veriš opnuš öllu įhugafólki um barnaverndarmįl og žį ekki sķst vistunarśrręši hins opinbera į öllum tķmum. Ķ nżrri stjórn BRV eru nś tveir fyrrum vistheimiladrengir (formašur og varaformašur) og žrķr stušningsmenn mįlefnisins "aš utan". Ég er einn žeirra.

Mikil vinna er framundan og mešal margra annarra er žaš verkefni aš koma heimasķšu samtakanna (www.breidavikursamtokin.is) ķ notendavęnna form. Fram aš žvķ höfum viš sett Moggabloggsķšu ķ gang. Ég hvet til umręšu žar, enda er ég umsjónarmašur bloggsins! Virkjum bloggiš til styrktar umręšu um vistunarśrręši barnaverndaryfirvalda og sveitarfélaga ķ fortķš og nśtķš, um allt land.

Upphafsįvarp Bįršar R. Jónssonar, formanns BRV, į bloggsķšu samtakanna: 

 

Breišavķkursamtökin - allt įhugafólk um barnavernd velkomiš

bardurrjonsson Aš rétt rśmlega įr sé lišiš frį žvķ Breišavķkurmįlin voru tekin fyrir ķ fjölmišlum žykir mér ótrślegt; mér finnst eins og žau hafi veriš žar alla mķna ęvi eša allavega stęrstan hluta hennar.


Žaš er ekkert undarlegt viš žaš. Ég dvaldi į Breišavķk um tveggja įra skeiš og žótt mašur vęri ekki aš velta sér upp śr žvķ mótar samt reynslan śr ęsku lķfiš og Breišavķk vildi ég bara gleyma. Ég vissi alltaf aš mikiš óréttlęti hafši veriš framiš į okkur sem sendir höfšu veriš til Breišavķkur en taldi aš žar sem heimurinn vęri nś eins og hann er nęšist aldrei fram neitt réttlęti ķ žvķ efni. Kannski aš žar verši breyting į.


Breišavķkursamtökin voru svo stofnuš ķ framhaldi af umfjölluninni fjölmišlunum. Žessi samtök Breišavķkurdrengja voru ętluš öllum žeim sem höfšu dvališ į stofnunum, heimilum og einkaheimilum į vegum rķkisins og Barnaverndar. Žaš kom fljótt ķ ljós aš žessi takmörkun žrengdi aš félaginu og žótt žaš hafi gert mikiš gagn meš žvķ aš vera vettvangur til aš hittast į hefur ekki gengiš nógu vel aš skilgreina višfangsefnin og įtta sig į žvķ hvernig žessi hagsmunasamtök mjög svo ólķkra einstaklinga geta beitt sér ķ mįlum žeirra.


Į fyrsta ašalfundi Breišavķkursamtakanna žann 17. maķ, s.l. var žvķ rįšist ķ aš breyta lögum félagsins, opna žau fyrir öllum sem vilja leggja žessari barįttu liš og lįta sig hag barna ķ fortķš og nśtķš skipta mįli. Eitt verkefni félags sem okkar er aš gera sögu barnaverndar ķ ķslensku samfélagi skil.


Annaš verk sem liggur fyrir vinnst fyrst og fremst į pólitķskum vettvangi en žaš snżst um vęntanlegar bętur til žeirra sem dvöldu į žessum heimilum.

Breišavķkurskżrslan markaši tķmamót ķ ķslenskri stjórnsżslu. Yfirvöld brugšust viš henni meš frumvarpi sem įtti aš taka fyrir į voržingi en žaš viršist ljóst aš žvķ veršur frestaš fram į haustiš; viš hjį samtökunum erum sįtt viš žaš. Žaš žarf aš vanda sig og žaš er ekki einfalt mįl aš greiša bętur til žessa hóps.


Į ašalfundinum var ég kosinn formašur samtakanna. Ég hafši ekki sóst sérstaklega eftir žvķ embętti og eins og ég hef lįtiš hafa eftir mér hefši mér veriš sama žótt žessi mįl hefšu aldrei komiš upp į yfirboršiš en mér rann blóšiš til skyldunnar og žess vegna samžykkti ég aš tala viš Bergstein Björgślfsson og Kristinn Hrafnsson žegar žeir unnu aš myndinni Syndir fešranna, žaš var įriš 2004/5. Margt hefur gerst eftir žaš.


Nś žreifar nż stjórn Breišavķkursamtakanna sig įfram en meš mér völdust ķ stjórn žeir Georg Višar Björnsson, varaformašur og frįfarandi formašur, Frišrik Žór Gušmundsson, ritari, Žór Saari, gjaldkeri, og Ari Alexander Ergis Magnśsson, stjórnarmašur og leikstjóri myndarinnar Syndir fešranna (įsamt Bergsteini). Ég vil bjóša žessa įgętu menn velkomna til starfa fyrir félagiš og ég hlakka til samstarfsins viš žį.

 

Bįršur R. Jónsson, formašur Breišavķkursamtakanna

Engar bętur til Breišavķkurdrengja - aš sinni

Ašeins 5 dagar eftir af žinghaldi og enn hefur ekkert sést bóla į frumvarpi um bętur til handa Breišavķkurdrengjum, ekkert frumvarp enn "til kynningar" hvaš žį til samžykktar į voržingi. Mér skilst žó aš ennžį sé veriš aš reyna aš koma saman einhverjum texta og einhverjum bótafjįrhęšum og mį altént bśast viš frumvarpi į haustžingi. Er žaš ekki?

Žaš er svo sem enginn aš flżta sér heil ósköp, en ég veit aš Breišavķkurdrengirnir vilja heyra og lesa beinum oršum hvaš sé aš gerast. Ekki endilega um fjįrhęš bótanna (sumir žó) heldur vilja žeir fį į tilfinninguna aš žeir séu ekki gleymdir AFTUR og örlög žeirra. Vafasamt er aš vęntanleg fjįrhęš bótanna bęti upp fyrir skašann, enda erum viš fyrst og fremst aš tala um višurkenningu hins opinbera og reisn einstaklinganna, sem svo illa var fariš meš.

Į ašalfundi Breišavķkursamtakanna, sem fram fór um sķšustu helgi, voru samtökin vķkkuš śt hvaš markmiš varšar og žau opnuš fyrir ašild allra sem įhuga hafa į barnaverndarmįlum fyrr og sķšar. Samtökin eru ekki bundin viš Breišavķk og munu ķ framtķšinni mešal annars beina sjónum sķnum aš vistheimilum og öšrum stofnunum į borš viš Kumbaravog, Reykjahlķš og fleiri. Eins og Spanó-nefndin svokallaša. Ég hlakka til aš starfa meš Breišavķkurdrengjunum aš žvķ aš sinna hagsmunum barna og unglinga, en į ašalfundinum var ég kjörinn ķ stjórn žeirra. Žaš er mér mikill heišur og ég tek žessari įskorun alvarlega.

Forsętisrįšherra mętti gjarnan taka įhyggjur Breišavķkurdrengjanna alvarlega og stašfesta opinberlega įšur en žinghaldi lżkur įętlun sķna um frumvarpsflutning. 


mbl.is Annasamir dagar į Alžingi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ķslendingar eru Demókratar - vilja ekki Repśblķkana

art.obamaor.ap Žaš žarf ekkert aš velkjast ķ vafa um žaš; Ķslendingar halda, hvaš Bandarķsk stjórnmįl varšar, meš Demókrataflokknum. Ef bara Ķslendingar vęru aš kjósa fyrir vestan myndi Repśblķkanaflokkurinn nįnast žurrkast śt. Og viš erum nokkuš sammįla Demókrötum; Obama hefur heldur meira fylgi en Hillary.

Ķ óvķsindalegri könnun į afstöšu lesenda bloggsķšu minnar er nišurstašan nešangreind, en hlutföllin hafa allan tķmann haldist svipuš og įstęšulaust aš halda žessari tilteknu könnun įfram

Lesandi bloggsins mķns myndi ķ Bandarķskum stjórnmįlum styšja:
Demókrata - Obama 47,4%
Demókrata - Hillary 35,8%
Repśblķkana - McCain 4,2%
Repśblķkana - annaš 2,1%
Ekkert af ofangreindu 10,5%
95 hafa svaraš

 

Žessi nišurstaša er mjög samhjóša könnun Gallups nżlega. Žar var ķslenska žjóšin spurš um hvern hśn myndi vilja sem nęsta forseta Bandarķkjanna. Ķ ljós kom aš mjótt er į mununum milli Hillary Clinton (49%) og Barack Obama (48%) sem bķtast um tilnefningu Demókrataflokksins hiš vestra. Ljóst var žar einnig aš Ķslendingar vilja fį Demókrata ķ Hvķta hśsiš žvķ einungis 3% sögšust myndu kjósa John McCain. Žetta er ķ raun sama nišurstaša og hjį mér mišaš viš aš žeim sé sleppt sem myndu kjósa "ekkert af ofangreindu". Munurinn er žó meiri milli Obama og Hillary hjį mér, enda mį bśast viš žvķ aš menn séu ķ rķkara męli en įšur aš hengja hatt sinn į Obama, nś žegar hann er um žaš bil aš nį tilnefningunni.

Mér finnast žessar nišurstöšur segja heilmikla sögu. Meira aš segja hęgrimenn į Ķslandi eru langflestir "liberal" og tengja sig frekar Demókrötum en Repśblķkönum.  Bush- og Cheney-ismi į aldeilis ekki upp į pallboršiš hér į landi. Viš viljum ekki svoleišis öfga og mannkynsfyrirlitningu. Ekki satt?

 

P.S. ENN OG AFTUR NŻ OG SPENNANDI KÖNNUN HÉR TIL HLIŠAR! NŚ UM TRŚMĮL!! Smile


Léttadrengi misžyrmt - sunnudagslesning

Um 20. įgśst 1924 var nķu įra gamall drengur frį Saušįrkróki lįnašur sem léttadrengur aš bę ķ Skagafirši og bar kunnugum saman um aš žangaš hefši drengurinn fariš aš öllu leyti heill heilsu, vel til fara og óskemmdur į fótum, ķ góšum holdum og ķ fullu fjöri. En nęstu fimm vikurnar upplifši drengurinn ungi sannkallaša martröš.

 

Į bęnum bjuggu hjón, sem viš köllum Gušberg og Jóhönnu, hann 30 įra en hśn 24 įra og vanfęr af öšru barni žeirra, en fyrir var į heimilinu žriggja įra barn žeirra. Žaš var hart ķ įri, kuldatķš og annir miklar. Drengurinn skyldi létta hjónunum verkin.

 

Fimm vikum eftir komu drengsins var nįgrannastślka aš nafni Margrét į ferš į hesti sķnum nįlęgt bęnum og rakst į drenginn, sem viš köllum Jónas, žar sem hann lį į grśfu viš žśfu śt į vķšavangi, ręnulķtill og illa į sig kominn. Vildi hann ekki fara heim til sķn en samžykkti aš fara heim meš stślkunni.

 

Heimilisfólk stślkunnar sį žegar aš ekki vęri allt meš felldu. Drengurinn var žrįtt fyrir kuldakast illa klęddur aš utanhafnarfötum; ķ einni prjónapeysu og utanhafnarbrókum sem gengnar voru af öšrum lęrsaumi, meš prjónahśfu į höfši. Drengurinn var blįr ķ andliti af kulda, berhentur og bólginn į höndum, votur uppfyrir hné og skalf mjög. Hann var magur og vesęldarlegur og var žegar hįttašur ofanķ rśm.

 

Missti allar tęr į bįšum fótum

 

Žegar Jónas var afklęddur varš fólkinu starsżnt į fętur hans, sem voru mjög skemmdir; bólgnir uppfyrir ökkla og settir kuldapollum og svörtum drepblettum. Tęrnar į bįšum fótum voru svartar, haršar og alveg daušar, og lagši fljótlega af žeim żldulykt.

 

Žarna var drengnum hjśkraš ķ tępa viku og var hann framan af varla meš réttu rįši. Hann komst ķ lęknishendur ķ nokkra daga įšur en hann var fluttur meš strandferšaskipi į sjśkrahśs, žar sem hann dvaldi ķ nokkra mįnuši undir stöšugu eftirliti. Ekki var hęgt aš bjarga miklu; leysti af allar tęr į bįšum fótum og varš aš taka af fremsta hluta nokkurra ristarbeinanna.

 

Mįl var höfšaš gegn hjónunum Gušbergi og Jóhönnu vegna misžyrmingarinnar. Bįru lęknar aš ekkert hefši getaš orsakaš įsigkomulag drengsins nema kuldi, vosbśš og illur ašbśnašur.

 

Beršu į žęr smjör drengur

 

Viš rannsókn mįlsins kom fram sį framburšur drengsins, aš hjónin hefšu veriš vond viš hann og bariš hann, žó fremur Gušbergur en Jóhanna. Ķ eitt skipti hefši hann og veriš sveltur, en almennt veriš svangur į žeim fimm vikum sem hann dvaldi hjį hjónunum.

 

Hjónin voru hneppt ķ gęsluvaršhald og lįgu fljótlega fyrir jįtningar žeirra um meginatriši. Sögšust žau ekki hafa veitt žvķ athygli hvort drengurinn vęri heill į fótum fyrr en hįlfum mįnuši eftir aš hann kom til žeirra, en žį varš konan žess vör aš drengnum vęri illt ķ fótunum. Skošušu žau hjónin fęturna og sögšu aš žį hafi tęrnar į bįšum fótum veriš oršnar blįleitar og svartar og haršar viškomu. Prófaši Gušbergur hvort drengurinn fyndi til ķ tįnum meš žvķ aš klķpa ķ žęr, en drengurinn kvašst ekkert finna til.

 

Sögšust žau žį hafa ķhugaš aš leita rįša hjį hreppstjóra um lękningar, en śr žvķ varš samt aldrei. Žeim duldist nęstu daga ekki aš drengnum versnaši; varš sjįanlega haltur og bjagašur ķ göngulagi. Hlķfšist hann viš aš stķga ķ fęturna en beitti fyrir sig jörkunum utanfótar og hęlunum.

 

Sķšustu vikuna kvartaši drengurinn mjög yfir įstandi sķnu, en rįš Gušbergs var žį aš drengurinn skyldi bera nżtt smjör į fęturna, žaš hefši dugaš sér vel gegn sprungum ķ iljum. Frśin sagši honum hins vegar aš sękja hreint vatn ķ koppinn sinn til aš žvo fęturna uppśr. Duldist žaš hjónunum žó ekki aš įstand fótanna fór ę versnandi. Skömmu įšur en drengurinn var tekinn frį žeim ręddu žau aftur um aš koma drengnum til lęknis, en ekkert varš śr framkvęmdinni frekar en įšur.

 

Sveltur, barinn og sviptur sęngum

 

Hjónin jįtušu į sig sakarefnin ķ meginatrišum, žótt afar treglega hafi gengiš aš fį žau til aš upplżsa nokkuš. Žau višurkenndu aš žrįtt fyrir įstand drengsins hefši honum ķ engu veriš hlķft viš vosbśš eša śtivist og aš hann muni daglega hafa veriš votur ķ fęturna. Jóhanna taldi žó aš hśn hefši fęrt drengnum žurra sokka į hverjum morgni.

 

Gušbergur jįtaši aš hann hefši hżtt drenginn tvisvar meš hrķsvendi į berar lendar og bariš hann einu sinni ķ höfušiš meš hendinni. Var žaš į žrišju viku dvalartķma drengsins og gert ķ refsingarskyni, žar eš drengurinn hefši veriš ódyggur og óhlżšinn. Ekki var žó tališ sannaš aš nokkuš lķkamstjón hefši leitt af žessari haršneskju.

 

Jóhanna jįtaši aš hśn hefši ķ eitt sinn, aš undirlagi bóndans, svelt drenginn ķ refsingarskyni meš žvķ aš gefa honum ekki mat eitt kvöldiš. Hafši drengurinn žį ekki komiš meš hest sem hann var sendur eftir. Hann hafi aš öšru leyti alltaf fengiš nęgan mat. Loks žótti žaš sannaš meš jįtningu Jóhönnu aš rśmri viku fyrir brottför drengsins hafi hśn tekiš sęngurfatnaš allan śr rśmi drengsins (tvęr hlżjar sęngur sem hann kom meš), en lįtiš hann sofa į heydżnu meš tvęr einfaldar įbreišur ofanį sér. Sagšist hśn hafa gert žetta af žvķ drengurinn hefši vętt rśmiš aš nóttunni.

 

Engar bętur fyrir örkuml

 

Sök hjónanna žótti sönnuš og til žess tekiš hve illa žau bjuggu aš drengnum, žótt óvenjuleg kuldatķš rķkti og svo kalt "aš kśm varš ekki alltaf beitt en jörš grįnaši af jeljagangi". Hiš megna skeytingarleysi var tślkaš sem vķsvitandi misžyrming. Undirréttardómari taldi samt duga aš dęma hjónin ķ fimm daga fangelsi viš vatn og brauš (žau höfšu žį setiš ķ gęsluvaršhaldi ķ hįlfan mįnuš) og greiša sjśkrahśslegukostnaš drengsins og mįlskostnaš.

 

Hęstiréttur herti refsinguna upp ķ 10 daga fangelsi viš vatn og brauš.

 

Athyglisvert er aš drengnum voru engar örkumlabętur dęmdar; krafa um slķkt var ekki tekin til greina žar eš drengurinn hefši "not beggja fóta sinna žrįtt fyrir missi tįnna, svo aš hann er sęmilega fęr til gangs og hefir lestingin į fótum hans ekki spilt heilsu hans eša kröftum svo séš verši eša gert hann óhęfan til aš afla sér lķfsvišurvęris meš venjulegri vinnu"!

 

Ofangreint byggir į sönnu dómsmįli - fyrir Hęstarétti. 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband